ป.2 - ภาษาไทย (DLTV)

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

 พยัญชนะไทย เป็นสัญลักษณ์ที่ใช้ แทนเสียง ตัวเลขไทย เป็น สัญลักษณ์ที่ใช้แสดงจำนวนนับ ควรออกเสียงและเขียนให้ถูกต้อง ตามอักขรวิธี รวมทั้งการนำไปใช้ ประสมคำและอ่านออกเสียงคำ ได้ถูกต้องและเป็นการอนุรักษ์ความเป็นไทย

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

สระคงรูป คือสระที่ประกอบกับคำที่มีตัวสะกดแล้วยังปรากฏรูปสระให้เห็นอยู่ ควรอ่านและเขียนให้ถูกต้องเพื่อนำไปใช้ในการสื่อสารในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

สระเปลี่ยนรูป คือ สระที่ประสมกับคำที่มีตัวสะกดแล้วปรากฏรูปสระเป็นรูปอื่น ควรอ่านและเขียน   ให้ถูกต้องเพื่อนำไปใช้ในการสื่อสารในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

สระลดรูป คือ สระที่ประสมกับคำที่มีตัวสะกดแล้วไม่ปรากฏรูปสระให้เห็น ควรอ่านและเขียนให้ถูกต้องเพื่อนำไปใช้ในการสื่อสารในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

อักษรกลาง คือพยัญชนะไทยกลุ่มหนึ่ง มี 9 ตัว คือ ก จ ฎ ฏ ด ต บ ป อ การเรียนรู้อักษรกลางจะช่วยให้การอ่านวรรณยุกต์และการเขียนวรรณยุกต์ที่ถูกต้องได้โดยง่าย

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

 อักษรสูง คือพยัญชนะไทยกลุ่มหนึ่ง มี 11 ตัว คือ ข ฃ ฉ ฐ ถ ผ ฝ ศ ษ ส ห การเรียนรู้อักษรสูงจะช่วยให้การอ่านวรรณยุกต์และการเขียนวรรณยุกต์ที่ถูกต้องได้โดยง่าย

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

อักษรต่ำ คือพยัญชนะไทยกลุ่มหนึ่ง มี 24 ตัว คือ ค ฅ ฆ ง ช ซ ฌ ญ ฑ ฒ ณ ท ธ น พ ฟ ภ ม ย ร ล ว ฬ ฮ แบ่งเป็นอักษรต่ำเดี่ยว และอักษรต่ำคู่ การเรียนรู้อักษรต่ำ จะช่วยให้การอ่านวรรณยุกต์และการเขียนวรรณยุกต์ที่ถูกต้องได้โดยง่าย

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

      วรรณยุกต์ คือ ระดับเสียงสูงต่ำของคำในภาษาไทย มี ๕ เสียง 4 รูป การผันวรรณยุกต์อักษรกลาง ควรผันเสียงวรรณยุกต์ให้ถูกต้อง เพื่ออ่านออกเสียงและเขียนคำได้ถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

      การผันเสียงวรรณยุกต์อักษรสูง คือการผันคำที่มีพยัญชนะต้นเป็นอักษรสูงคำเป็น มีพื้นเสียง เป็นเสียงจัตวาผันได้ ๓ เสียง มี ๒ รูป เสียงวรรณยุกต์เอกตรงกับรูปวรรณยุกต์เอก เสียงวรรณยุกต์โทตรงกับรูปวรรณยุกต์โท เสียงวรรณยุกต์จัตวาไม่มีรูปวรรณยุกต์ ควรผันเสียงวรรณยุกต์ให้ถูกต้อง เพื่ออ่านออกเสียงและเขียนคำได้ถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การผันเสียงวรรณยุกต์อักษรสูง คือการผันคำที่มีพยัญชนะต้นเป็นอักษรสูง คำเป็น มีพื้นเสียงเป็นเสียงจัตวา ผันได้ 3 เสียง มี 2 รูป รูปเอกตรงกับเสียงเอก รูปโทตรงกับเสียงโท ไม่มีรูปตรงกับเสียงจัตวา ควรผันเสียงวรรณยุกต์ให้ถูกต้อง เพื่ออ่านออกเสียงและเขียนคำได้ถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

 การผันเสียงวรรณยุกต์อักษรต่ำ คือการผันคำที่มีพยัญชนะต้นเป็นอักษรต่ำ คำเป็น มีพื้นเสียงเป็นเสียงสามัญ ผันได้ 3 เสียง มี 2 รูป คือ รูปเอกตรงกับเสียงโท รูปโทตรงกับเสียงตรี ไม่มีรูปตรงกับเสียงสามัญควรผันเสียงวรรณยุกต์ให้ถูกต้อง เพื่ออ่านออกเสียงและเขียนคำได้ถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การผันเสียงวรรณยุกต์อักษรต่ำ คือการผันคำที่มีพยัญชนะต้นเป็นอักษรต่ำ คำเป็น มีพื้นเสียงเป็นเสียงสามัญ ผันได้ 3 เสียง มี 2 รูป คือ รูปไม้เอกตรงกับเสียงโท รูปไม้โทตรงกับเสียงตรี ไม่มีรูปตรงกับเสียงสามัญ ควรผันเสียงวรรณยุกต์ให้ถูกต้อง เพื่ออ่านออกเสียงและเขียนคำได้ถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การอ่านและเขียนคำศัพท์ได้ถูกต้อง เป็นพื้นฐานของการนำไปใช้สื่อสารในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

มาตรากม คือคำหรือพยางค์ที่มีตัว ม เป็นตัวสะกด ควรออกเสียงและเขียนให้ถูกต้อง เพื่อนำไปใช้ประสมคำและอ่านออกเสียงคำได้ถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

มาตรากง คือคำหรือพยางค์ที่มีตัว ง เป็นตัวสะกด ควรออกเสียงและเขียนให้ถูกต้อง เพื่อนำไปใช้ประสมคำและอ่านออกเสียงคำได้ถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

มาตราเกย คือคำหรือพยางค์ที่มีตัว ย เป็นตัวสะกด ควรออกเสียงและเขียนให้ถูกต้อง เพื่อนำไปใช้ประสมคำและอ่านออกเสียงคำได้ถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

มาตราเกอว คือคำหรือพยางค์ที่มีตัว ว เป็นตัวสะกด ควรออกเสียงและเขียนให้ถูกต้อง เพื่อนำไปใช้ประสมคำและอ่านออกเสียงคำได้ถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

มาตรากก คือคำหรือพยางค์ที่มีตัว ก เป็นตัวสะกด และคำหรือพยางค์ที่ออกเสียงเหมือน ก เป็นตัวสะกด ได้แก่คำที่มี ข ค ฆ เป็นตัวสะกด ควรจำแนกให้ถูกต้อง เพื่อนำไปใช้ประสมคำและอ่านออกเสียงคำได้ถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

มาตรากบ คือคำหรือพยางค์ที่มีตัว บ เป็นตัวสะกด และคำหรือพยางค์ที่ออกเสียงเหมือน บ เป็นตัวสะกด ได้แก่คำที่มี ป พ ฟ ภ เป็นตัวสะกด ควรจำแนกให้ถูกต้อง เพื่อนำไปใช้ประสมคำและอ่านออกเสียงคำได้ถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

มาตรากน คือคำหรือพยางค์ที่มีตัว น เป็นตัวสะกด และคำหรือพยางค์ที่ออกเสียงเหมือน น เป็นตัวสะกด ได้แก่คำหรือพยางค์ที่มี ญ ณ ร ล ฬ เป็นตัวสะกด ควรจำแนกให้ถูกต้อง เพื่อนำไปใช้ประสมคำและอ่านออกเสียงคำได้ถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

มาตรากด คือคำหรือพยางค์ที่มี ด เป็นตัวสะกด และ คำหรือพยางค์ที่ออกเสียงเหมือน ด เป็นตัวสะกด ได้แก่คำหรือพยางค์ที่มี จ ฉ ช ซ ฎ ฏ ฐ ฑ ฒ ต ถ ท ธ ศ ษ ส เป็นตัวสะกด ควรจำแนกให้ถูกต้อง เพื่อนำไปใช้ประสมคำและอ่านออกเสียงคำได้ถูกต้อง 

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

มาตรากด คือคำหรือพยางค์ที่มี ด เป็นตัวสะกดและ คำหรือพยางค์ที่ออกเสียงเหมือน ด เป็นตัวสะกด ได้แก่คำหรือพยางค์ที่มี จ ฉ ช ซ ฎ ฏ ฐ ฑ ฒ ต ถ ท ธ ศ ษ ส เป็นตัวสะกด ควรจำแนกให้ถูกต้อง เพื่อนำไปใช้ประสมคำและอ่านออกเสียงคำได้ถูกต้อง   

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

 มาตราตัวสะกด คือคำที่มีตัวสะกดต่าง ๆ ควรจำแนกตัวสะกดที่ตรงตามมาตราและไม่ตรงตามมาตราได้เพื่อออกเสียงให้ถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

เสียงควบกล้ำในภาษาไทย คือ เสียงพยัญชนะต้นสองเสียงประสมกับสระเสียงเดียวกันโดยมี  ก ข ค ป พ ต เป็นพยัญชนะเสียงที่หนึ่ง และ ร ล ว เป็นพยัญชนะเสียงที่สองโดยไม่มีสระคั่น ควรเขียนและอ่านออกเสียงให้ถูกต้อง เพื่อนำไปใช้ในการสื่อสารในชีวิตประจำวันได้

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

เสียงควบกล้ำในภาษาไทย คือ เสียงพยัญชนะต้นสองเสียงประสมกับสระเสียงเดียวกันโดยมี ก ข ค ป พ ผ ต เป็นพยัญชนะเสียงที่หนึ่ง และ ร ล ว เป็นพยัญชนะเสียงที่สองโดยไม่มีสระคั่น ควรเขียนและอ่านออกเสียงให้ถูกต้อง เพื่อนำไปใช้ในการสื่อสารในชีวิตประจำวันได้

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

 เสียงควบกล้ำในภาษาไทย คือ เสียงพยัญชนะต้นสองเสียงประสมกับสระเสียงเดียวกันโดยมี  ก ข ค ป พ ผ ต เป็นพยัญชนะเสียงที่หนึ่ง และ ร ล ว เป็นพยัญชนะเสียงที่สองโดยไม่มีสระคั่น ควรเขียนและอ่านออกเสียงให้ถูกต้อง  เพื่อนำไปใช้ในการสื่อสารในชีวิตประจำวันได้

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

 พยัญชนะต้น ๒ ตัว ออกเสียงแต่ตัวหน้า มีลักษณะการเขียนเหมือนอักษรควบกล้ำแต่ไม่ได้ออกเสียงควบกล้ำ ได้แก่ จร ศร สร ซร ควรออกเสียงและนำไปเขียนให้ถูกต้องเพื่อนำไปใช้ในการสื่อสารในชีวิตประจำวันได้

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

 พยัญชนะต้น ๒ ตัว คือ ทร สามารถอ่านได้ ๒ แบบ คือ

- ทร ออกเสียงเป็น ซ

- ทร บางคำออกเสียงควบกล้ำ

นอกจากนี้ยังมีคำที่มีพยัญชนะต้น ท ควบกับ ฤ จะออกเสียงควบกล้ำ ทร ด้วย ควรออกเสียงและนำไปเขียนให้ถูกต้องเพื่อนำไปใช้ในการสื่อสารในชีวิตประจำวันได้

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

 อักษรนำ คือ พยัญชนะสองตัวเรียงกันและตัวหน้ามีอิทธิพลนำเสียงวรรณยุกต์ของตัวที่ตามมา   ตัวหน้าจะเป็นอักษรสูงหรืออักษรกลาง ตัวที่ตามมาเป็นอักษรต่ำเดี่ยวเท่านั้น ควรอ่านออกเสียงและนำไปเขียนให้ถูกต้องเพื่อประโยชน์ในการนำไปใช้สื่อสารในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

อักษรนำ คือ พยัญชนะสองตัวเรียงกันและตัวหน้ามีอิทธิพลนำเสียงวรรณยุกต์ของตัวที่ตามมา ตัวหน้าจะเป็นอักษรสูงหรืออักษรกลาง ตัวที่ตามมาเป็นอักษรต่ำเดี่ยวเท่านั้น ควรอ่านออกเสียงและนำไปเขียนให้ถูกต้องเพื่อประโยชน์ในการนำไปใช้สื่อสารในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

อักษรนำ ที่อักษรสูงนำอักษรต่ำเดี่ยว อ่านออกเสียงเป็นสองพยางค์ พยางค์หน้าออกเสียงพยัญชนะตัวที่หนึ่งประสมกับสระ -อะ พยางค์หลังออกเสียงพยัญชนะตัวที่สองประสมกับสระและพยัญชนะสะกดตาม   ที่ปรากฏ ส่วนวรรณยุกต์ออกเสียงตามพยัญชนะตัวที่หนึ่งที่นำมานั้น เช่น ขนม ฉลาด ถนัด สงบ เป็นต้น    ควรอ่านออกเสียงและนำไปเขียนให้ถูกต้องเพื่อประโยชน์ในการนำไปใช้สื่อสารในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

อักษรนำ ที่อักษรกลางนำอักษรต่ำเดี่ยว อ่านออกเสียงเป็นสองพยางค์ พยางค์หน้าออกเสียงพยัญชนะต้นตัวที่หนึ่งประสมกับสระ -อะ พยางค์หลังออกเสียงพยัญชนะต้นตัวที่สองประสมกับสระ  และพยัญชนะสะกดตามที่ปรากฏ ส่วนเสียงวรรณยุกต์ออกเสียงตามพยัญชนะตัวที่หนึ่งที่นำมานั้น ควรอ่านออกเสียงและนำไปเขียนให้ถูกต้องเพื่อประโยชน์ในการนำไปใช้สื่อสารในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

   ไม้ม้วน คือเครื่องหมายสระ มีรูปดังนี้ ใ- ในภาษาไทยมีคำที่ใช้ไม้ม้วนทั้งหมด 20 คำควรเห็นความสำคัญของตำแหน่งสระและเขียนคำให้ถูกต้อง เพื่อเขียนคำศัพท์ได้ตรงตามความหมายที่ต้องการสื่อสาร

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

  ไม้มลาย คือเครื่องหมายสระ มีรูปดังนี้ ไ- ควรจำแนกคำที่ใช้ไม้มลายให้ถูกต้อง เพื่อเขียนคำศัพท์ได้ตรงตามความหมายที่ต้องการสื่อสาร

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

คำที่ออกเสียงสระอำ 1. อำ เป็นคำไทยหรือคำที่มาจากภาษาต่างประเทศ 2. อัม คือคำที่มาจากภาษาบาลีสันสกฤต ภาษาอังกฤษ ควรเขียนและอ่านออกเสียงให้ถูกต้อง เพื่อการสื่อสารที่ถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

  ไม้ยมก คือเครื่องหมายรูปดังนี้ ๆ ใช้สำหรับอ่านซํ้าความหรือซํ้าคำข้างท้าย ๒ หน ควรอ่านและเขียนตำแหน่งของไม้ยมกให้ถูกต้อง เพื่ออ่านออกเสียงและสื่อสารได้ถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

  การันต์ คือ ตัวอักษรที่ไม่ออกเสียง ซึ่งมีไม้ทัณฑฆาตกำกับไว้ ควรอ่านและเขียนตำแหน่งของไม้ทัณฑฆาตให้ถูกต้อง เพื่ออ่านออกเสียงคำและสามารถสื่อสารได้ถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

คำที่ใช้ “บรร” เป็นคำที่พยางค์หน้าของคำส่วนใหญ่แผลงมาจากคำ ประ หรือ บริ และบางคำเป็นคำไทยที่รับมาจากเขมร ควรอ่านออกเสียงและเขียนให้ถูกต้อง เพื่อการสื่อความหมายและสื่อสารได้ถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

บทดอกสร้อย เป็นคำร้อยกรอง ประเภทหนึ่ง ลักษณะคล้ายสักวา  บทอาขยานกาดำ แสดงให้เห็น นิสัยของกาในด้านการแบ่งปัน อาหาร และให้ข้อคิดแก่เราในเรื่องการรู้จักแบ่งปันไม่เห็นแก่ตัวไปปรับใช้      ในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

บทอาขยานไก่แจ้ เป็นบทร้อย กรองที่มีคุณค่าให้ข้อคิดในเรื่อง การรู้จักหน้าที่และความ ขยันหมั่นเพียรไปปรับใช้ใน ชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

บทดอกสร้อยนกกระจาบ ให้ข้อคิดเกี่ยวกับความเพียรพยายาม ความอดทนในการทำสิ่งต่าง ๆ ด้วยความรอบคอบ ประณีต จนประสบผลสำเร็จ ควรนำข้อคิดไปปรับใช้ในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การพูดเล่าเรื่องจากการฟังและการดูสื่อให้ผู้อื่นเข้าใจ  เป็นทักษะในการสื่อสารที่ผู้ส่งสารต้องตั้งใจฟังและดูตั้งแต่ต้นจนจบอย่างมีมารยาท เพื่อลำดับเรื่องเหตุการณ์แสดงความคิดเห็นอย่างเป็นเหตุเป็นผล ไม่พูดวกวน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

  การพูดเล่าเรื่องสั้นจากการฟังและการดูสื่อให้ผู้อื่นเข้าใจ เป็นทักษะในการสื่อสารที่ผู้ส่งสาร  ต้องตั้งใจฟังและดูตั้งแต่ต้นจนจบอย่างมีมารยาท เพื่อลำดับเรื่อง เหตุการณ์ แสดงความคิดเห็นอย่างเป็นเหตุเป็นผล ไม่พูดวกวน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การพูดแสดงความคิดเห็นจากเรื่องที่ฟังและดู ผู้พูดควรพูดอย่างมีเหตุมีผล สอดคล้องกับเรื่องที่ฟังหรือดู โดยพูดอย่างมีมารยาทใช้คำที่สุภาพ เพื่อให้ผู้ฟังเห็นด้วยหรือรู้สึกคล้อยตาม

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การแนะนำตนเอง เป็นการบอกเล่าข้อมูลเกี่ยวกับตัวของเราเอง หรือแนะนำตัวเองให้ผู้อื่นรู้จักโดยใช้ถ้อยคำให้ถูกต้อง เหมาะสม มีความชัดเจน เพื่อให้ผู้อื่นเข้าใจ

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การพูดขอความช่วยเหลือ และการพูดขอร้องในโอกาสต่าง ๆ ควรใช้ถ้อยคำและกิริยาท่าทางสุภาพ อ่อนน้อม ควรมีคำว่า โปรด กรุณา ช่วย ทำให้ได้รับความช่วยเหลืออย่างทันท่วงที

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การกล่าวคำขอบคุณ ควรกล่าวทุกครั้งเมื่อได้รับสิ่งของ หรือความช่วยเหลือจากผู้อื่น เพื่อแสดงความขอบคุณ

          การกล่าวคำขอโทษ เป็นคำกล่าวขอให้ยกเว้นโทษ ควรกล่าวคำขอโทษเมื่อเราทำผิด ไม่ว่าจะตั้งใจหรือไม่ตั้งใจก็ตาม เพื่อให้ผู้ฟังรู้สึกดี และให้อภัย

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การเล่าเรื่องจากประสบการณ์ เป็นการเล่าเรื่องที่เคยกระทำหรือได้พบเห็นมาด้วยตนเอง แล้วนำมาถ่ายทอดให้ผู้อื่นได้รับรู้ ควรเล่าเรื่องที่เกิดขึ้นจริงไม่ปรุงแต่งหรือต่อเติมเรื่องเข้าไป เพื่อให้ผู้อื่นได้รับฟังเรื่องราวที่แท้จริง เพื่อเป็นข้อแนะนำหรือข้อคิดที่สามารถนำไปปรับใช้ในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

ประโยค คือ การนำคำต่าง ๆ มา เรียงกันให้ได้ใจความสมบูรณ์ การแต่งประโยค ควรเริ่มจากการเรียนรู้จากส่วนประกอบของประโยค

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การแต่งประโยค คือ การนำคำ หลาย ๆคำมาเรียงต่อกันเป็น กลุ่มคำ มีลักษณะเป็นวลีและ ประโยคอย่างถูกต้องตามหลักไวยกรณ์ ควร แต่งประโยคให้มีใจความที่ สมบูรณ์ เพื่อใช้ในสื่อสารได้ ถูกต้องตามวัตถุประสงค์

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การนำประโยคที่ถูกต้อง มีใจความที่สมบูรณ์ มาเรียบเรียงเป็นข้อความสั้น ๆ ให้ตรงตามเจตนาของการสื่อสาร เพื่อนำใช้ในงานเขียนประเภทต่าง ๆ

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

คำคล้องจอง คือ คำที่ใช้สระ เดียวกัน และมีตัวสะกดในมาตรา เดียวกัน แต่มีพยัญชนะต้นต่างกัน   คำคล้องจองเป็นการเรียบเรียงภาษาให้เกิดความ ไพเราะสละสลวย  การฝึกเขียนคำคล้องจองเป็นการ ฝึกฝนทักษะในการเลือกสรร ถ้อยคำ เพื่อนำไปใช้ในการแต่ง คำประพันธ์ประเภทต่าง ๆ ใน ระดับที่สูงขึ้น

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

คำคล้องจอง คือ คำที่ใช้สระ เดียวกัน และมีตัวสะกดในมาตรา เดียวกัน แต่มีพยัญชนะต้นต่างกัน   คำคล้องจองเป็นการเรียบเรียงภาษาให้เกิดความ ไพเราะสละสลวย  การฝึกเขียนคำคล้องจองเป็นการ ฝึกฝนทักษะในการเลือกสรร ถ้อยคำ เพื่อนำไปใช้ในการแต่ง คำประพันธ์ประเภทต่าง ๆ ใน ระดับที่สูงขึ้น

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การอ่านออกเสียง คือ การอ่านข้อความโดยการเปล่งเสียงออกมา เพื่อให้ผู้อื่นได้รับรู้ ข้อความนั้น ๆ การอ่านออกเสียงแบ่งเป็น 2 ลักษณะ คือ การอ่านออกเสียงบทร้อยแก้วและบทร้อยกรอง เมื่ออ่านเรื่องราวควรระบุใจความสำคัญและรายละเอียดจากเรื่องที่อ่าน และมีมารยาทในการอ่าน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

 การอยู่ร่วมกัน เราจะต้องช่วยเหลือกัน และการนำภูมิปัญญาชาวบ้านมาใช้ให้เป็นประโยชน์จะทำให้เรามีความสุข         

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

คำในภาษาไทยมีทั้งความหมายเหมือนกัน คล้ายกัน และคำที่มีความหมายตรงข้ามกัน ควรศึกษาความหมายของคำต่าง ๆ เพื่อใช้ในการพูด เขียน และสื่อสารได้ถูกต้องเหมาะสม

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

  คำในภาษาไทยมีทั้งความหมายเหมือนกัน คล้ายกัน และคำที่มีความหมายตรงข้ามกัน ควรศึกษาความหมายของคำต่าง ๆ เพื่อใช้ในการพูด เขียน และสื่อสารได้ถูกต้องเหมาะสม

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การพูดแสดงความคิดเห็น หมายถึง การพูดเพื่อแสดงความรู้สึกหรือแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับเรื่องใดเรื่องหนึ่ง มีความสอดคล้องกับเรื่องที่พูด ควรพูดแสดงความคิดเห็นอย่างมีเหตุผล ไม่นำอารมณ์ ความรู้สึกมาเกี่ยวข้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

สักวาเป็นคำประพันธ์ชนิดหนึ่ง บทหนึ่งมี 4 คำกลอน ขึ้นต้นด้วยคำ “สักวา” และลงท้ายด้วยคำ “เอย” สักวาหวานอื่นมีหมื่นแสน มีเนื้อหาเกี่ยวกับการพูดของมนุษย์ เป็นตัวอย่างในการดำเนินชีวิต

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

บทสักวาดาวจระเข้เป็นบทร้อยกรองที่แสดงถึงภูมิปัญญาของคนไทย ที่ใช้ดาวกลุ่มนี้เป็นเครื่องแสดงบอกเวลา โดยการสังเกตจากการหันเหของดาวกลุ่มนี้

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การตั้งคำถามและตอบคำถามจากการอ่านนิทาน เป็นการตั้งประเด็นหรือข้อสงสัยเกี่ยวกับเรื่องราวต่าง ๆ จากการอ่าน ควรบอกรายละเอียดที่อ่านและสรุปใจความสำคัญจากการอ่านให้ครบถ้วน แล้วตั้งคำถามและตอบคำถามเป็นข้อหรืออาจตั้งเป็นประโยคเพื่อให้เกิดกระบวนการคิด วิเคราะห์ และการแก้ปัญหา รวมทั้งมีมารยาทในการอ่าน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

 การตั้งคำถามและตอบคำถามจากสิ่งที่ฟังและดู เป็นการตั้งประเด็นหรือข้อสงสัยเกี่ยวกับเรื่องราวต่าง ๆ ควรบอกสาระสำคัญ แล้วตั้งคำถาม และตอบคำถามเป็นข้อหรืออาจตั้งเป็นประโยค เพื่อให้ผู้ฟังเกิดกระบวนการคิด วิเคราะห์ และการแก้ปัญหา รวมทั้งมีมารยาทในการฟัง ดู และพูด  

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การอ่านหนังสือเป็นสิ่งสำคัญ เราควรเลือกหนังสือตามความสนใจ เป็นเรื่องที่เป็นประโยชน์   การอ่านหนังสือเล่มโปรดอย่างสม่ำเสมอจะช่วยปลูกฝังนิสัยรักการอ่าน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

   ปริศนา คือ สิ่งหรือถ้อยคำที่ผูกขึ้นเป็นเงื่อนงำเพื่อให้แก้ให้ทาย การอ่านปริศนาคำทายจะช่วยฝึก   ให้เราใช้ความคิดเชื่อมโยงทำให้เกิดเชาวน์ปัญญาและมีความคิดหลากหลายมากขึ้น

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การอ่านข้อเขียนเชิงอธิบาย และปฏิบัติตามคำสั่งหรือข้อแนะนำในการใช้สถานที่สาธารณะ เป็นการอ่านเพื่อค้นคว้าข้อมูลความรู้หรือวิธีนำไปใช้  ซึ่งต้องอ่านอย่างละเอียดให้ได้ความครบถ้วน  จึงจะได้รับสิ่งที่ต้องการและนำไปใช้ประโยชน์ได้อย่างถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

   การอ่านข้อเขียนเชิงอธิบาย และปฏิบัติตามคำสั่งหรือข้อแนะนำเครื่องใช้ในโรงเรียน เป็นการอ่านเพื่อค้นคว้าข้อมูลความรู้  หรือวิธีนำไปใช้  ซึ่งต้องอ่านอย่างละเอียดให้ได้ความครบถ้วนจึงจะได้รับสิ่งที่ต้องการและนำไปใช้ประโยชน์ได้อย่างถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

  การอ่านข้อเขียนเชิงอธิบาย และปฏิบัติตามคำสั่งหรือข้อแนะนำเครื่องใช้ในบ้าน เป็นการอ่านเพื่อค้นคว้าข้อมูลความรู้หรือวิธีนำไปใช้  ซึ่งต้องอ่านอย่างละเอียดให้ได้ความครบถ้วนจึงจะได้รับสิ่งที่ต้องการและนำไปใช้ประโยชน์ได้อย่างถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

 การอ่านข่าวและเหตุการณ์สำคัญควรจับใจความสำคัญและนำข้อคิดมาปรับใช้ในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การตั้งคำถามและตอบคำถามจากสิ่งที่อ่านหรือฟัง เป็นการตั้งประเด็นหรือข้อสงสัยเกี่ยวกับเรื่องราวต่าง ๆ            ควรบอกสาระสำคัญ แล้วตั้งคำถาม และตอบคำถามเป็นข้อหรืออาจตั้งเป็นประโยค เพื่อให้ผู้ฟังเกิดกระบวนการคิด วิเคราะห์ และการแก้ปัญหา รวมทั้งมีมารยาทในการอ่านและพูด

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การอ่านออกเสียง คือ การอ่านข้อความโดยการเปล่งเสียงออกมา เพื่อให้ผู้อื่นได้รับรู้ ข้อความนั้น ๆ ด้วยการอ่านออกเสียงแบ่งเป็น 2 ลักษณะ คือ การอ่านออกเสียงบทร้อยแก้วและบทร้อยกรอง เมื่ออ่านเรื่องราวควรระบุใจความสำคัญและรายละเอียดจากเรื่องที่อ่าน และมีมารยาทในการอ่าน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

 การอ่านออกเสียง คือ การอ่านข้อความโดยการเปล่งเสียงออกมา เพื่อให้ผู้อื่นได้รับรู้ ข้อความนั้น ๆ ด้วย      การอ่านออกเสียงแบ่งเป็น 2 ลักษณะ คือ การอ่านออกเสียงบทร้อยแก้วและบทร้อยกรอง  เมื่ออ่านเรื่องราวควรระบุใจความสำคัญและรายละเอียดจากเรื่องที่อ่าน และมีมารยาทในการอ่าน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การพูดแสดงความคิดเห็น หมายถึง การพูดเพื่อแสดงความรู้สึกหรือแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับเรื่องใดเรื่องหนึ่ง มีความสอดคล้องกับเรื่องที่พูด ควรพูดแสดงความคิดเห็นอย่างมีเหตุผล ไม่นำอารมณ์ ความรู้สึกมาเกี่ยวข้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การอ่านเพื่อคาดคะเนเหตุการณ์   คือ การคาดการณ์ถึงสิ่งที่จะเกิดขึ้น อย่างมีเหตุผล สนับสนุน สำหรับการคาดคะเนเหตุการณ์จากเรื่องที่อ่านนั้น ต้องอาศัยการอ่านจับใจความสำคัญเป็นพื้นฐาน เพื่อให้สามารถเชื่อมโยงข้อมูลที่สำคัญของเรื่องได้

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การจับใจความสำคัญจากเรื่องที่ฟัง และดู คือ การฟัง และดู โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อเก็บสาระสำคัญ ความรู้ ข้อมูล ที่น่าสนใจ เมื่อฟัง และดูสื่อเรื่องใดเรื่องหนึ่งควรระบุใจความสำคัญและรายละเอียดเพื่อนำความรู้หรือข้อคิดที่ได้จากการอ่านไปใช้ในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การอ่านจับใจความสำคัญ คือ การอ่านโดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อเก็บสาระสำคัญ ความรู้ ข้อมูลที่น่าสนใจ เมื่ออ่านสารเรื่องใดเรื่องหนึ่งควรระบุใจความสำคัญและรายละเอียดจากเรื่องที่อ่านได้ เพื่อนำความรู้หรือข้อคิดที่ได้จากการอ่านไปใช้ในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

บทร้องเล่น คือ บทเพลงที่ใช้ประกอบการละเล่นต่าง ๆ มีการแต่งให้สัมผัสคล้องจองเพื่อความไพเราะและมีจังหวะที่สนุกสนาน ควรช่วยกันอนุรักษ์บทร้องเล่นที่มีมาแต่โบราณและแบบร่วมสมัย เพื่อสืบทอดวัฒนธรรมที่ดีงามให้คงอยู่และใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การละเล่นของเด็กไทยมีมาตั้งแต่ในสมัยโบราณ ซึ่งการละเล่นแต่ละอย่างมีความแตกต่างกันไปตามธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม การเล่นบางอย่างยังยืนยงมาถึงปัจจุบัน บางอย่างก็หมดไปด้วยเหตุที่วัฒนธรรมตะวันตกเข้ามาแทนที่ ซึ่งการละเล่นแต่ละประเภทช่วยพัฒนาเด็กในด้านต่าง ๆ จึงควรอนุรักษ์ไว้เป็นสมบัติวัฒนธรรมของไทย ให้เด็กรุ่นหลังได้รู้จักและเพื่อศึกษาลักษณะสังคมไทยในสมัยนั้น ๆ

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

 การพูดแสดงความคิดเห็น เป็นการพูดแสดงความรู้สึก ความเห็นของตนต่อสิ่งใดสิ่งหนึ่ง หรือเรื่องใดเรื่องหนึ่ง จากการอ่าน การดู การฟัง ผู้พูดควรพูดแสดงความคิดเห็นตามความเป็นจริงอย่างมีเหตุมีผล                 มีความยุติธรรมด้วยถ้อยคำที่สุภาพอย่างมีมารยาท เพื่อให้ผู้ฟังเห็นด้วยหรือรู้สึกคล้อยตามจากเรื่องที่มีประโยชน์หรือสร้างสรรค์ได้อย่างถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การแสดงความคิดเห็นและคาดคะเนเหตุการณ์จากเรื่องที่อ่าน เป็นการอ่านเรื่องราวแล้วแสดงความคิดเห็นและคิดคาดคะเนเหตุการณ์ล่วงหน้า โดยอาศัยปัจจัยร่วมหลาย ๆ อย่างในการคิด เช่น อาจอาศัยหลักการ ประสบการณ์หรือสถานการณ์ โดยผลของเหตุการณ์นั้นอาจจะตรงหรือไม่ตรงตามที่คาดคะเนไว้ ผู้พูดควรพูด       อย่างมีเหตุมีผล มีความยุติธรรม พูดอย่างมีมารยาทใช้คำที่สุภาพ เพื่อให้ผู้ฟังเห็นด้วยหรือรู้สึกคล้อยตาม

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การแสดงความคิดเห็นและคาดคะเนเหตุการณ์จากเรื่องที่อ่าน เป็นการอ่านเรื่องราวแล้วแสดงความคิดเห็นและคิดคาดคะเนเหตุการณ์ล่วงหน้า โดยอาศัยปัจจัยร่วมหลาย ๆ อย่างในการคิด เช่น อาจอาศัยหลักการ ประสบการณ์หรือสถานการณ์ โดยผลของเหตุการณ์นั้นอาจจะตรงหรือไม่ตรงตามที่คาดคะเนไว้ ผู้พูดควรพูด       อย่างมีเหตุมีผล มีความยุติธรรม พูดอย่างมีมารยาทใช้คำที่สุภาพ เพื่อให้ผู้ฟังเห็นด้วยหรือรู้สึกคล้อยตาม

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

           การอ่านจับใจความสำคัญ คือการอ่านโดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อเก็บสาระสำคัญ ความรู้ ข้อมูลที่น่าสนใจ เมื่ออ่านสารเรื่องใดเรื่องหนึ่งควรระบุใจความสำคัญและรายละเอียดจากเรื่องที่อ่านได้ เพื่อนำความรู้หรือข้อคิดที่ได้จากการอ่านไปใช้ในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

 บทอาขยาน รักษาป่า เป็นบทอาขยานบทหลักของชั้นประถมศึกษาปีที่ ๒ ที่มีคุณค่า อธิบายเกี่ยวกับธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ นักเรียนควรช่วยกันอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติเพื่อให้ทรัพยากรธรรมชาติอยู่คู่กับเราตลอดไป

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การอ่านออกเสียงและบอกความหมายของคำที่มีพยัญชนะต้นเป็น ร ล โดยคำที่ใช้ “ร” เป็นพยัญชนะต้น เวลาอ่านออกเสียงจะกระดกลิ้น ส่วนคำที่ใช้ “ล” เป็นพยัญชนะต้นเวลาอ่านจะไม่กระดกลิ้น ซึ่งเป็นคำพยัญชนะต้นเป็น ร ล จะอ่านออกเสียงต่างกันและมีความหมายต่างกัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

คำพ้องความเป็นคำที่มีความหมายเหมือนกันหรือซ้ำกัน กล่าวคือ คำหนึ่งคำจะมีความหมายเหมือนกันแต่จะแตกต่างกันที่การเขียนและการอ่านออกเสียง แต่การใช้จะใช้ในบริบทต่างกัน ความสำคัญของการใช้คำพ้องความคือ สามารถเลือกคำไปใช้ในการแต่งคำประพันธ์ได้

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

คำราชาศัพท์ คือ ศัพท์หลวง ศัพท์ราชการ และหมายรวมถึงคำสุภาพซึ่งนำมาใช้ให้ถูกต้องตามชั้นหรือฐานะของบุคคล บุคคลผู้ที่พูดต้องใช้ราชาศัพท์ ควรรู้ความหมายเพื่อนำไปสื่อสารและใช้ได้ถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การอ่านจับใจความสำคัญ คือ การอ่านโดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อเก็บสาระสำคัญ ความรู้ ข้อมูลที่น่าสนใจ เมื่ออ่านสารเรื่องใดเรื่องหนึ่งควรระบุใจความสำคัญและรายละเอียดจากเรื่องที่อ่านได้ เพื่อนำความรู้หรือข้อคิดที่ได้จากการอ่านไปใช้ในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การอ่านจับใจความสำคัญ คือ การอ่านโดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อเก็บสาระสำคัญ ความรู้ ข้อมูลที่น่าสนใจ เมื่ออ่านสารเรื่องใดเรื่องหนึ่งควรระบุใจความสำคัญและรายละเอียดจากเรื่องที่อ่านได้ เพื่อนำความรู้หรือข้อคิดที่ได้จากการอ่านไปใช้ในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

 การอ่านจับใจความสำคัญ คือ การอ่านโดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อเก็บสาระสำคัญ ความรู้ ข้อมูลที่น่าสนใจ เมื่ออ่านสารเรื่องใดเรื่องหนึ่งควรระบุใจความสำคัญและรายละเอียดจากเรื่องที่อ่านได้ เพื่อนำความรู้หรือข้อคิดที่ได้จากการอ่านไปใช้ในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การอ่านจับใจความสำคัญ คือ การอ่านโดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อเก็บสาระสำคัญ ความรู้ ข้อมูลที่น่าสนใจ เมื่ออ่านสารเรื่องใดเรื่องหนึ่งควรระบุใจความสำคัญและรายละเอียดจากเรื่องที่อ่านได้ เพื่อนำความรู้หรือข้อคิดที่ได้จากการอ่านไปใช้ในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

           การอ่านจับใจความสำคัญ คือ การอ่านโดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อเก็บสาระสำคัญ ความรู้ ข้อมูลที่น่าสนใจ เมื่ออ่านสารเรื่องใดเรื่องหนึ่งควรระบุใจความสำคัญและรายละเอียดจากเรื่องที่อ่านได้ เพื่อนำความรู้หรือข้อคิดที่ได้จากการอ่านไปใช้ในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

สระโอะ คือสระที่ประสมกับ คำที่มีตัวสะกดแล้วไม่ปรากฏรูปสระให้เห็น ควรอ่านและเขียนให้ถูกต้อง เพื่อนำไปใช้ในการสื่อสารในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

สระโอะ คือสระที่ประสมกับ คำที่มีตัวสะกดแล้วไม่ปรากฏรูปสระให้เห็น ควรอ่านและเขียนให้ถูกต้อง เพื่อนำไปใช้ในการสื่อสารในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

 เสียงควบกล้ำในภาษาไทย คือ เสียงพยัญชนะต้นสองเสียงประสมกับสระเสียงเดียวกันโดยมี  ก ข ค ป พ ต เป็นพยัญชนะเสียงที่หนึ่ง และ ร เป็นพยัญชนะเสียงที่สองโดยไม่มีสระคั่น ควรเขียนและอ่านออกเสียงให้ถูกต้อง เพื่อนำไปใช้ในการสื่อสารในชีวิตประจำวันได้

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

เสียงควบกล้ำในภาษาไทย คือ เสียงพยัญชนะต้นสองเสียงประสมกับสระเสียงเดียวกันโดยมี  ก ข ค ป พ ต เป็นพยัญชนะเสียงที่หนึ่ง และ ร เป็นพยัญชนะเสียงที่สองโดยไม่มีสระคั่น ควรเขียนและอ่านออกเสียงให้ถูกต้อง เพื่อนำไปใช้ในการสื่อสารในชีวิตประจำวันได้

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

เสียงควบกล้ำในภาษาไทย คือ เสียงพยัญชนะต้นสองเสียงประสมกับสระเสียงเดียวกันโดยมี ก ข ค ป พ ผ เป็นพยัญชนะเสียงที่หนึ่ง และ ล เป็นพยัญชนะเสียงที่สองโดยไม่มีสระคั่น ควรเขียนและอ่านออกเสียงให้ถูกต้อง เพื่อนำไปใช้ในการสื่อสารในชีวิตประจำวันได้

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

 เสียงควบกล้ำในภาษาไทย คือ เสียงพยัญชนะต้นสองเสียงประสมกับสระเสียงเดียวกันโดยมี  ก ข ค ป พ ผ เป็นพยัญชนะเสียงที่หนึ่ง และ ล เป็นพยัญชนะเสียงที่สองโดยไม่มีสระคั่น ควรเขียนและอ่านออกเสียงให้ถูกต้อง เพื่อนำไปใช้ในการสื่อสารในชีวิตประจำวันได้

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

เสียงควบกล้ำในภาษาไทย คือ เสียงพยัญชนะต้นสองเสียงประสมกับสระเสียงเดียวกันโดยมี   ก ข ค เป็นพยัญชนะเสียงที่หนึ่ง และ ว เป็นพยัญชนะเสียงที่สองโดยไม่มีสระคั่น ควรเขียนและอ่านออกเสียงให้ถูกต้อง เพื่อนำไปใช้ในการสื่อสารในชีวิตประจำวันได้

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

เสียงควบกล้ำในภาษาไทย คือ เสียงพยัญชนะต้นสองเสียงประสมกับสระเสียงเดียวกันโดยมี ก ข ค เป็นพยัญชนะเสียงที่หนึ่ง และ ว เป็นพยัญชนะเสียงที่สองโดยไม่มีสระคั่น ควรเขียนและอ่านออกเสียงให้ถูกต้อง เพื่อนำไปใช้ในการสื่อสารในชีวิตประจำวันได้

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

คำควบไม่แท้ คือ คำที่มีพยัญชนะต้น ๒ ตัว ออกเสียงตัวหน้า มีลักษณะการเขียน เหมือนอักษรควบกล้ำแต่ไม่ได้ออกเสียงควบกล้ำ ได้แก่ จร ศร สร ซร และพยัญชนะต้น ๒ ตัว คือ ทร สามารถอ่านได้ ๒ แบบ คือ ทร ออกเสียง ซ ควรออกเสียงและนำไปเขียนให้ถูกต้องเพื่อนำไปใช้ในการสื่อสารในชีวิตประจำวันได้

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

  คำควบไม่แท้ คือ คำที่มีพยัญชนะต้น 2 ตัว ออกเสียง   แต่ตัวหน้า มีลักษณะการเขียน เหมือนอักษรควบกล้ำแต่ไม่ได้ ออกเสียงควบกล้ำ ได้แก่ จร ศร สร ซร และพยัญชนะต้น 2 ตัว คือ ทร สามารถอ่านได้ ๒ แบบ คือ ทร ออกเสียง ซ ควรออกเสียงและนำไป เขียนให้ถูกต้องเพื่อนำไปใช้ใน การสื่อสารในชีวิตประจำวันได้

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

วรรณยุกต์ คือ ระดับเสียงสูงต่ำของคำในภาษาไทย มี 5 เสียง 4 รูป การผันวรรณยุกต์อักษรกลาง คือ พยัญชนะที่คำเป็นมีพื้นเสียงเป็นเสียงสามัญ มี 4 รูป ผันได้ครบ 5 เสียง มีรูปวรรณยุกต์กับเสียงวรรณยุกต์ตรงกัน ควรผันเสียงวรรณยุกต์ให้ถูกต้อง เพื่ออ่านออกเสียงและเขียนคำได้ถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การผันเสียงวรรณยุกต์อักษรสูง คือการผันคำที่มีพยัญชนะต้นเป็นอักษรสูงคำเป็น มีพื้นเสียงเป็นเสียงจัตวา ผันได้ 3 เสียง มี 2 รูป เสียงวรรณยุกต์เอกตรงกับรูปวรรณยุกต์เอก เสียงวรรณยุกต์โทตรงกับรูปวรรณยุกต์โท  เสียงวรรณยุกต์จัตวาไม่มีรูปวรรณยุกต์ ควรผันเสียงวรรณยุกต์ให้ถูกต้อง เพื่ออ่านออกเสียงและเขียนคำได้ถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การผันเสียงวรรณยุกต์อักษรต่ำ คือการผันคำที่มีพยัญชนะต้นเป็นอักษรต่ำ คำเป็น มีพื้นเสียง  เป็นเสียงสามัญ ผันได้ ๓ เสียง มี ๒ รูป คือ *เสียงวรรณยุกต์โทตรงกับรูปวรรณยุกต์เอก เสียงวรรณยุกต์ตรีตรงกับรูปวรรณยุกต์โท ไม่มีรูปตรงกับเสียงสามัญ ถ้าจะผันให้ครบ ๕ เสียงจะต้องนำอักษรสูงมาช่วย ควรผันเสียงวรรณยุกต์ให้ถูกต้อง เพื่ออ่านออกเสียงและเขียนคำได้ถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

สระอะ ที่ประสมกับคำที่มีตัวสะกดจะปรากฏรูปสระเป็นไม้หันอากาศ ควรอ่านและเขียนให้ถูกต้องเพื่อนำไปใช้ในการสื่อสารในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

สระอะ ที่ประสมกับคำที่มีตัวสะกดจะปรากฏรูปสระเป็นไม้หันอากาศ ควรอ่านและเขียนให้ถูกต้องเพื่อนำไปใช้ในการสื่อสารในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

อักษรนำ คือ พยัญชนะสองตัวเรียงกันและตัวหน้ามีอิทธิพลนำเสียงวรรณยุกต์ของตัวที่ตามมาตัวหน้าจะเป็นอักษรสูงหรืออักษรกลาง ตัวที่ตามมาเป็นอักษรต่ำเดี่ยวเท่านั้น ควรอ่านออกเสียงและนำไปเขียนให้ถูกต้องเพื่อประโยชน์ในการนำไปใช้สื่อสารในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

อักษรนำ คือ พยัญชนะสองตัวเรียงกันและตัวหน้ามีอิทธิพลนำเสียงวรรณยุกต์ของตัวที่ตามมาตัวหน้าจะเป็นอักษรสูงหรืออักษรกลาง ตัวที่ตามมาเป็นอักษรต่ำเดี่ยวเท่านั้น ควรอ่านออกเสียงและนำไปเขียนให้ถูกต้องเพื่อประโยชน์ในการนำไปใช้สื่อสารในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

อักษรนำ คือ พยัญชนะสองตัวเรียงกันและตัวหน้ามีอิทธิพลนำเสียงวรรณยุกต์ของตัวที่ตามมา ตัวหน้าจะเป็นอักษรสูงหรืออักษรกลาง ตัวที่ตามมาเป็นอักษรต่ำเดี่ยวเท่านั้น ควรอ่านออกเสียงและนำไปเขียนให้ถูกต้องเพื่อประโยชน์ในการนำไปใช้สื่อสารในชีวิตประจำวัน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

ภาษาไทยที่ใช้สื่อสารมีหลายระดับ เพื่อช่วยให้สามารถพูดและเขียนภาษาไทยได้ถูกต้อง ควรเลือกใช้ให้เหมาะสมกับบุคคล โอกาส กาลเทศะและสถานที่

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

ภาษาถิ่น หมายถึง ภาษาย่อยของภาษาไทยที่ใช้พูดสื่อสารในท้องถิ่นต่างๆในประเทศไทยและมีลักษณะบางประการที่แตกต่างกันตามท้องถิ่น เป็นภาษาที่ใช้พูดสื่อความหมายให้เข้าใจกัน ภาษาถิ่นอาจเป็นภาษาประจำถิ่นในบริเวณขนาดเล็กหรือบริเวณขนาดใหญ่ก็ได้ ควรใช้ให้เหมาะสมกับบุคคล สถานที่ และกาลเทศะ